Trening łuczniczy – zasady bezpieczeństwa

1. Obchodzenie się ze sprzętem

Nieumiejętne obchodzenie się ze sprzętem może być groźne dla łucznika, jego otoczenia,…ale również i w pierwszej kolejności dla samego sprzętu. Łuk bloczkowy jest urządzeniem stosunkowo delikatnym, mało odpornym na silniejsze uderzenia, upadki, zapiaszczenia lub szybkie zmiany temperatury. Dlatego powinien być utrzymywany w czystości i umiejętnie przechowywany – jak każda broń. Łuk nie powinien trafiać do rąk osób które nie znają się na jego fachowej obsłudze. Lepiej zademonstrować jego działanie samemu niż wręczać zaciekawionym. Znane są wypadki tzw. „suchego strzału” (strzał oddany bez nałożonej strzały) który powoduje w pierwszej kolejności zupełne rozkalibrowanie ustawień łuku i w większości wypadków – naruszenie mechanizmów i materiałów, w stopniu który może skutkować ich nieodwracalnie gorszą pracę w przyszłości. Zgubne efekty w/w „suchego strzału” mogą wystąpić także w wyniku używania zbyt lekkich strzał, które nie są w stanie odebrać energii zmagazynowanej przez łuk w trakcie pełnego naciągnięcia cięciwy. Jako krytyczną dla bezpieczeństwa sprzętowego – przyjęto normę I.B.O. określającą jednostkową wagę strzały na:

5grs wagi strzały na każdy funt ustawionej siły łuku

Przykładowo – dla łuku o ustawionej sile 60# krytyczna, minimalna waga strzały wynosi 300grs. Waga strzały oczywiście jest sumą wagi promienia, insertów, grotu, lotek, nasadki.

Naciąganie łuku, nawet w trakcie regulacji czy innych czynności pomiarowo-kontrolnych powinno następować zawsze z nałożoną strzałą – i w związku z tym w warunkach bezwzględnie uniemożliwiających wyrządzenie szkód osobom lub otoczeniu.

Konserwacji łuku należy dokonywać ściśle wg instrukcji producenta. Zdecydowana większość dzisiejszych łuków bloczkowych nie wymaga oliwienia, smarowania lub stosowania jakichkolwiek środków chemicznych. Elementem wymagającym „stałej i troskliwej opieki” jest cięciwa łuku, która powinna być co parę strzelań woskowana. Cięciwę która się strzępi należy wymienić na nową. Zerwanie cięciwy w trakcie strzelania może spowodować zranienie rąk lub twarzy.

Innym intensywnie zużywającym się elementem sprzętu łucznika są strzały. Należy dbać o to by strzelanie odbywało się wyłącznie do celów i mat które potrafią zatrzymać strzałę bez jej uszkodzenia lub zniszczenia. Cele zbyt twarde prowadzą do wyginania się strzał aluminiowych, a przypadkowe strzały na przykład w mur lub metalowy słup prowadzą do całkowitego zniszczenia strzał karbonowych. Kłopotliwe wyjmowanie strzały z drzewa lub elementów drewnianych często prowadzi również do utraty grotu lub uszkodzenia promienia strzały. Cel zbyt miękki z kolei powoduje, że strzała penetruje na wylot lub „chowa się” w celu – w efekcie czego oderwaniu lub zniszczeniu ulegają lotki.

Lotki z tworzyw, odkształcone ale nie urwane, można próbować prostować przez podgrzewanie, przykładowo suszarką do włosów lub kilkoma szybkimi ruchami płomienia z zapalniczki, ale są to działania doraźne. Najlepiej lotki powyginane wymienić na nowe. Strzały powinny podlegać dokładnej inspekcji po każdym strzelaniu i strzały uszkodzone (pęknięte, rozwarstwione,…) powinny być wykluczone z dalszego użytkowania. Znane są wypadki poważnych uszkodzeń rąk, spowodowanych rozsypaniem się uszkodzonej strzały karbonowej w wyniku zadziałania dużej siły łuku. Należy zwrócić szczególną uwagę na troskliwe obchodzenie się z celownikami, wyposażonymi w cieńkie i delikatne włókna światłowodowe, które szczególnie w trakcie leśnych eskapad – są narażone na kontakt z gałęziami i mogą ulec zerwaniu. Dobrze jest w terenie celowniki przymocowane do majdanu – transportować w nałożonych pokrowcach. Należy chronić łuk i osprzęt przed silnym nagrzewaniem w nieizolowanych opakowaniach i pojazdach (np. bagażnik, tylna szyba samochodu,…). Jakiekolwiek strzelanie w nieokreśloną przestrzeń (niebo, las, zabudowania, pole…) grozi śmiercią lub zranieniem osób postronnych. Ponadto strzelanie poza cel lub strzałochwyt zwykle kończy się utratą strzały, której odnalezienie, nawet w niezbyt wysokiej trawie – jest wyjątkowo trudne. Dlatego sugestia dla początkujących by zaczynać od odległości niewielkich – 10-20m, a eksperymenty odległościowe i z wytrzymałością celów – odłożyć na później, gdy znacznie wzrośnie poziom wiedzy i umiejętności.

2. Strzelanie w grupie

Należy zawsze szczegółowo poznać zasady strzelań obowiązujące na strzelnicach i torach łuczniczych, oraz w trosce o bezpieczeństwo swoje i innych – skrupulatnie się im podporządkować. Na torach łuczniczych i strzelnicach klubowych obowiązują zasady określone przez Polski Związek Łuczniczy, polegające na wyznaczeniu odpowiednich linii służących dla strzelań, dla odkładania sprzętu i przebywania osób niestrzelających, oraz ustaleniu komend i sygnałów dźwiękowych, zwykle dokonywanych gwizdkiem które określają podejście na stanowisko, przygotowanie sprzętu do strzału (nałożenie strzały) oraz możliwość strzelania (złożenie się, celowanie, strzał). W trakcie strzelań grupowych o charakterze rekreacyjnym, w terenie, warto również zsynchronizować działania wszystkich strzelców poprzez wyznaczenie jednej osoby która będzie podawać gwizdkiem komendy: jeden gwizdek – strzelać, dwa gwizdki – zająć stanowisko, trzy gwizdki – iść po strzały cztery gwizdki lub więcej – przerwać strzelanie, niebezpieczeństwo ! przy jednoczesnym strzelaniu na różne odległości należy pilnować zasady by wszyscy strzelcy stali w jednej linii, a cele były ustawione na różnych odległościach. Nigdy odwrotnie! Wszelkie czynności związane z nakładaniem strzały, naciąganiem łuku – powinny odbywać się w stronę tarczy lub strzałochwytu, a jakiekolwiek kierowanie napiętego łuku ze strzałą w stronę innych osób jest surowo zabronione. W trakcie wyjmowania strzał z maty, należy zwrócić uwagę na osoby mogące stać zbyt blisko i które mogą być zranione wyszarpywaną gwałtownym ruchem strzałą.